Hình ảnh

Audio

Quan tài Cơ Tu vùng trung

Mã hiện vật: No573

Danh mục: Đời sống văn hóa tâm linh của người Cơ tu

Nội dung

Chiếc quan tài - người Cơ tu gọi là H'joóc được làm bằng thân cây gỗ tốt và được chế tác theo dạng thuyền độc mộc bằng cách "quan tài đục trong một thân cây được cưa dọc làm đôi ngay ở giữa sao cho hai nửa úp trùng khít sát sao kín mít" (Theo Le Pichon - Kẻ săn máu). Ở hai đầu quan tài có điêu khắc hình đầu trâu hoặc cả đầu trâu và đầu gà. Trong một số trường hợp, đầu trâu được thay thế bằng đầu con mang hay nai, còn đầu gà được thay thế bằng đầu chim. Với người Cơ tu, con trâu và con gà tuy không phải là Vật tổ nhưng lại mang ý nghĩa to lớn trong đời sống xã hội. Họ xem đó là hai con vật quý và linh thiêng. Con trâu là biểu hiện cho quyền lực, sức mạnh của dân làng đồng thời thể hiện mong ước vươn đến cuộc sống an lành, no ấm, giàu sang. Còn con gà thì gắn liền với mặt trời, biểu hiện cho sự sống.

Ở đây, hình tượng trâu và gà được chạm khắc rõ ràng bằng khối tròn của thân cây. Chiếc quan tài được đẽo đục từ một thân cây to thành một con trâu với đầu, sừng, tai, miệng, mắt ở hai đầu. Còn phần thân của con trâu được khoét rỗng thành nắp và bụng để đặt thi hài người chết. Một số quan tài khác của người Cơ tu con có chạm thêm hình hai đầu gà ngay bên cạnh đầu trâu rất tinh xảo.

Chiếc quan tài của người Cơ tu không lấp đất mà để lộ ra bên ngoài. Người Cơ tu quan niệm "quan tài nằm lộ ra ngoài không khí (lộ thiên) để cho linh hồn có thể thoát ra và trở về quanh nhà Gươl và gia đình của nó, sống giữa những người thân của mình" (như Le Pichon đã nói trong "Kẻ săn máu").

So với chiếc quan tài của người Cơ tu vùng cao thì chiếc quan tài của người Cơ tu ở vùng trung này đã có sự xuất hiện của yếu tố hiện đại. Biểu hiện trước hết chính là ở màu sắc trang trí. Vẫn là chiếc quan tài với các yếu tố như truyền thống nhưng cùng với đó, người Cơ tu sử dụng màu công nghiệp để tô màu trang trí nên nhìn chiếc quan tài có phần rực rỡ, sáng màu hơn. Đường nét điêu khắc cũng tinh xảo hơn.