Hình ảnh

Audio

Xe kéo tay

Mã hiện vật: No148

Danh mục: Đà Nẵng trước và sau năm 1975

Nội dung

Xe kéo được cho là đã ra đời vào đầu giai đoạn Minh Trị của Nhật Bản, năm 1868; từ đó, dưới tên gọi là Rickshaw hay Rickish, nó trở thành một phương tiện lưu thông mà thực dân anh ở Hồng Kông rất thích, từ từ lan tràn khắp Đông Nam Á, đến Ấn Độ và vùng biển  n Độ Dương.
Ở Đông Dương, những chiếc xe kéo đầu tiên xuất hiện tại Hà Nội khoảng năm 1883 khi Toàn quyền Đông Dương Bonnal cho đem từ Nhật Bản sang, sau đó một nhà thầu Pháp đã chế tạo khoảng 50 chiếc xe cho cả miền Bắc, và dần dần xe kéo trở thành một phương tiện đi lại quen thuộc trên đường phố Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng, …
Thực tế, chỉ có nhân viên người Pháp, quan lớn mới có đủ điều kiện mua riêng một chiếc xe kéo; còn đa số người dân bình thường chỉ đi bộ. Xe kéo lúc bấy giờ được kéo bởi một người “cu-li” và đôi khi được thêm hai người khác đẩy phía sau. Nếu người ngồi trên xe kéo là quan lớn thì thường có người trẻ đi kế bên người phu kéo, tay cầm ống thuốc Lào hoặc một khay trầu nếu người ngồi trên xe là phụ nữ.
Những chiếc xe kéo đầu tiên có bánh làm bằng sắt, khi chạy không được êm, sau này được thay bằng bánh cao-su đặc. Xe kéo thời kỳ Pháp thuộc không chỉ là một phương tiện đi lại đơn thuần, nó còn biểu hiện cho sự giàu có và uy quyền của chủ xe.
Mỗi khi người phu xe kéo ông, bà chủ ngồi trên xe đi qua luôn gây sự hiếu kỳ cho đám đông xung quanh.
Cũng như Hà Nội và Sài Gòn, xe kéo tay khá phổ biến ở Đà Nẵng thời kỳ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Hình ảnh phu kéo xe và xe kéo tay xuất hiện nhiều trong các tư liệu, nhật ký về Việt Nam và Đông Dương của người Pháp, người Anh, … Hình ảnh người phu xe nặng nhọc kéo ông, bà chủ ngồi trên xe kéo đã trở thành biểu tượng của sự bóc lột và phân biệt giai cấp. Sau năm 1945, xe kéo tay không còn được sử dụng nữa; những chiếc xe xích lô ngày nay được xem là sự cải tiến và kết hợp giữa xe đạp và xe kéo tay.