Hình ảnh

Audio

Bộ sưu tập gốm Chu Đậu

Mã hiện vật: No097

Danh mục: Sưu tập cổ vật

Nội dung

Chu Đậu là một làng nhỏ thuộc xã Thái Tân, huyện Nam Thanh, tỉnh Hải Dương. 
Vào năm 1980, lai lịch của dòng gốm này được phát hiện một cách tình cờ khi ông Makoto Anabuki, nguyên là Bí thư đại sứ Nhật Bản trong chuyến công du Thổ Nhĩ Kỳ, khi đến thăm Bảo tàng Topkapi Saray ở Istabul (Thổ Nhĩ Kỳ), ông đã thấy ở đây trưng bày một bình gốm cao cổ men trắng xanh, hoa văn cánh sen và hoa văn mẫu đơn, trên bình gốm có ghi dòng chữ: “Thái Hòa Bát niên (tức năm 1450), Nam Sách châu, tượng nhân Bùi Thị hý bút…” Tạm dịch như sau: ở phủ Nam Sách, năm Thái Hòa thứ 8, bà họa sỹ họ Bùi vẽ chơi. Điều đó cho thấy nơi chế tạo là phủ Nam Sách, Hải Dương và Thái Hòa bát niên là vào năm 1450, đời vua Lê Nhân Tông. 
Sau đó, ông Makoto Anabuki đã viết thư gửi Bí thư tỉnh ủy Hải Hưng nhờ các nhà khảo cổ học tìm cho nơi sản xuất bình gốm đó. Từ thông tin quý giá này, Bảo tàng tỉnh Hải Hưng đã phối hợp với Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tìm về làng Chu Đậu và Mỹ Xá của Hải Dương để tiến hành khai quật khảo cổ học. Công trình nghiên cứu được bắt đầu điền dã, thu thập thông tin từ năm 1983, và đến năm 1986, khi đã hội đủ các điều kiện mới được cho tiến hành khai quật khảo cổ học. Các cuộc khai quật tại đây đã tìm thấy dấu vết của những lò gốm cổ, xuất hiện vào cuối thế kỷ XIV, phát triển rực rỡ vào cuối thế kỷ XV - XVI, tàn lụi vào đầu thế kỷ XVII. 
Gốm Chu Đậu được xem là dòng gốm thuần Việt với những nét độc đáo trên hoa văn trang trí và nước men. Hoa văn trang trí trên các sản phẩm gốm Chu Đậu thể hiện đậm đà tâm hồn dân tộc, phản ảnh một cách sinh động thiên nhiên và cuộc sống của cư dân vùng châu thổ: hình người đội nón, áo dài, người chăn trâu, chim muông, cỏ cây, hoa lá, … Tất cả đã được phản ánh trên những loại hình sản phẩm khác nhau với chất liệu men trắng hoa lam hay men màu - tam thái. 
Trong bộ sưu tập Gốm Chu Đậu được trưng bày tại Bảo tàng Đà Nẵng, loại hình sản phẩm chủ yếu là đĩa, tô, nắp thố, hộp đựng hương liệu, lọ sứ, chén trà, ang rửa bút… Hoa văn trang trí trên những sản phầm này là sen, cúc, cỏ cây với nhiều dạng khác nhau và đây cũng chính là hoa văn trang trí chủ đạo của dòng Gốm Chu Đậu. Những hoa văn này được tạo thành bằng những kỹ thuật khác nhau: vẽ trên gốm men trắng, khắc vạch trên gốm men và không men, in khuôn, đắp nổi, bôi, quét, vẽ… Trong trang trí vẽ men lam dưới men trắng là phổ biến nhất, tạo được nhiều môtip hoa văn và nhiều mảng trang trí đẹp. 
Toàn bộ hiện vật Gốm Chu Đậu được giới thiệu ở Bảo tàng Đà Nẵng nằm trong số những hiện vật được mang về từ cuộc trục vớt tàu gốm cổ Cù Lao Chàm (Hội An) năm 1997. Do bị ngâm dưới biển trong một thời gian dài cho nên màu sắc và nước men không còn giữ được như ban đầu. Những sản phẩm như đĩa lớn, hộp đựng hương liệu, lọ sứ vốn được vẽ men tam thái nay chỉ còn men lục, men đỏ. Tuy nhiên, Bảo tàng Đà Nẵng vẫn muốn trưng bày bộ sưu tập Gốm Chu Đậu được mang về từ con tàu đắm này thay vì những hiện vật Gốm Chu Đậu hoàn hảo, bởi nó không chỉ đơn thuần mang giá trị là sản phẩm Gốm Chu Đậu mà còn truyền tải cả một hành trình giao thương bằng đường biển của lịch sử gốm sứ Việt Nam.
Theo thống kê, hiện nay sản phẩm của dòng gốm Chu Đậu (Việt Nam) đang được trưng bày giới thiệu tại 46 bảo tàng trên thế giới.