Hình ảnh

Audio

Bộ sưu tập đồ dùng ăn trầu

Mã hiện vật: No096

Danh mục: Sưu tập cổ vật

Nội dung

Ăn trầu không phải là phong tục riêng có của người Việt mà còn xuất hiện khá phổ biến ở vùng nhiệt đới châu Á, khu vực Trung Á, Đông Nam Á và một số quần đảo trên Thái Bình Dương. Đặc biệt, dân tộc nào ở Đông Nam Á cuxg có những câu chuyện kể về cây cau, dây trầu. Vùng Nam Á là vùng trầu cau rộng lớn, người dân ăn trầu trong suốt hàng ngàn năm lịch sử. Tuy nhiên ngôn ngữ của trầu cau ở mỗi dân tộc có sự khác nhau. Ở người Việt, miếng trầu biểu trưng cho lối ứng xử, giao tiếp giữa các mối quan hệ trong đời sống xã hội, là phương tiện biểu lộ tình cảm con người với nhau. 
Theo truyền thuyết và thư tịch cổ, tục ăn trầu ở Việt Nam đã có từ thời các vua Hùng dựng nước. Trải qua bao biến đổi của đời sống xã hội, tục ăn trầu và mời trầu vẫn là một trong những phong tục độc đáo, có sức sống bền bỉ trong đời sống của người Việt, tồn tại cho đến ngày nay trong xã hội nông thôn và đã được biểu trưng hóa qua các nghi lễ tâm linh.
Từ tục ăn trầu, có nhiều loại dụng cụ đi kèm với những công dụng và chất liệu khác nhau; đặc biệt, bộ dụng cụ ăn trầu còn thể hiện vai trò, địa vị và điều kiện kinh tế của gia chủ. Cho đến nay, nhiều bộ sưu tập cổ vật liên quan đến tục ăn trầu được giới sưu tầm và người chơi cổ vật quan tâm, trong đó đặc biệt là các sưu tập bình vôi ăn trầu. Bộ dụng cụ ăn trầu trưng bày ở đây gồm các loại bình vôi bằng gốm sứ có niên đại khoảng vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX và bộ đồ ăn trầu nhỏ bằng đồng, gồm: cơi đựng trầu, bình vôi, ống nhổ, ống ngoáy, chìa ngoáy… 
Liên quan đến bình vôi, có một chi tiết thú vị, đó là tại miền bắc và miền trung từng phổ biến một tập tục là thờ ông Bình Vôi. Bình vôi, khi sử dụng đã cạn thì đổ thêm vôi đã tôi vào, lâu ngày, lớp vôi cũ bám chặt vào thành bình phía trong và cứng dần, không thể nạo vôi được, làm cho lòng bình và thành bình hẹp dần, không dùng được nữa. Theo tục lệ, thay vì vứt bỏ bình vôi, người ăn trầu mang bình vôi đến bỏ dưới gốc cây cổ thụ trong làng. Vào những ngày lễ cổ truyền, người ta đến thắp hương cúng ông Bình Vôi.
Cho tới ngày nay, tục ăn trầu và mời trầu ít phổ biến như xưa, nhưng trầu cau vẫn là thứ không thể thiếu trong việc giao hiếu, kết thân, lễ tế, cưới hỏi, bởi miếng trầu đã mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam. Những vật dụng dùng trong tục ăn trầu giờ đây đã trở thành di sản của một phong tục tập quán tốt đẹp được lưu giữ mãi trong lòng mỗi người Việt.